Visma Blog Nederland

Coronacrisis zorgt voor verandering in arbeidsregelingen

Joke van der Velpen

Joke van der Velpen, kennisexpert Visma | Raet

Waar de bankencrisis de hiaten in het verstrekken van leningen en de schuldenproblematiek bloot legde, worden tijdens de coronacrisis de pijnpunten binnen arbeidsvoorwaarden zichtbaar. Het huidige systeem in Nederland werkt grotendeels goed. Toch legde de crisis de afgelopen weken een aantal uitdagingen bloot. Dit is de tijd om arbeidsregelingen aan te passen en te zorgen dat zowel werkgevers als medewerkers in de toekomst minder kwetsbaar zijn, maar zich ook beter kunnen aanpassen aan veranderende omstandigheden.

Geef medewerkers keuzevrijheid in arbeidsvoorwaarden

In onze arbeidsvoorwaarden zijn vakantiedagen en vakantiegeld geregeld. Tijdens deze coronacrisis hebben veel werkgevers hun medewerkers verzocht vakantiedagen op te nemen. Een werkgever mag dit verzoeken, maar als medewerker ben je niet verplicht hier gehoor aan te geven. Daarnaast zijn veel werkgevers voornemens het vakantiegeld later uit te betalen. Volgens het CNV krijgt 8 procent van de medewerkers het vakantiegeld later uitbetaald. Een echte non discussie. Het vakantiegeld is geen extra, maar een recht en dient volgens de wet voor eind juni uitbetaald te worden. Deze spaarpot werd van oudsher door werkgevers aangelegd; er werd gedacht dat men zelf niet kon sparen. Waar we in Nederland normaal gesproken een afkeer hebben tegen betutteling, bestaat deze regeling nog bij veel organisaties. Modernisering vindt echter al plaats bij gemeenten waterschappen en provincies. Daar wordt gewerkt met keuze budgetten. Tijdens de CAO onderhandelingen door de vakbonden zal dit een heet hangijzer gaan worden. Opgelegde arbeidsvoorwaarden zijn immers niet meer van deze tijd. Geef werknemers de vrijheid om zelf de gewenste arbeidsvoorwaarden te kiezen door een pot met geld beschikbaar te maken waarmee bijvoorbeeld (extra) bovenwettelijke vakantiedagen of een auto van de zaak ‘gekocht’ kunnen worden. Zo worden discussies over het opnemen van vakantiedagen en vakantiegeld vermeden. De werknemer heeft zelf de keuze. Gemeenten, waterschappen en provincies laten zien dat het werkt.

Regels voor verzuim bij niet geschikt zijn voor arbeid

De crisis toont eens te meer aan dat we onze gezondheid niet voor lief moeten nemen. Tot voor kort heerste in veel organisaties een mentaliteit waarin met een verkoudheid naar kantoor gaan garant stond voor betrokkenheid. In bijvoorbeeld Hong Kong was dit voor corona al uiterst onbeleefd en was thuiswerken de regel. Ook in Nederland gaan we daar nu naartoe. Maar wat als thuiswerken geen optie is? Een caissière kan moeilijk vanuit huis boodschappen scannen. Deze medewerker is niet ziek, maar ook niet geschikt voor arbeid. De Wet verbetering poortwachter, waarin de regelgeving rondom verzuim staat,  zegt hier niets over. Het is belangrijk dat werkgevers, medewerkers en de overheid hierover in gesprek gaan. Komt er een coronaverlof? Compenseert de overheid de kosten? Het kan niet zo zijn dat de werkgever hier alleen voor moet opdraaien. Dit probleem is er nu ook al. Onder andere astmapatiënten kunnen bijvoorbeeld niet werken, maar zijn niet ziek.

Andere inrichting mobiliteitsvergoedingen

Onderzoek toonde al aan dat thuiswerken een groot deel van de Nederlanders wel bevalt. De verwachting is dan ook dat organisaties dit blijven faciliteren. Dit vraagt om een andere kijk op mobiliteit zoals bijvoorbeeld de reiskostenvergoeding. De overheid gaf vorige maand groen licht om de belastingvrije reiskostenvergoeding te blijven geven. Ongeveer 80 procent van de organisaties betalen ook nu, ten tijde van de crisis, de vaste reiskostenvergoeding door. Denk hierbij aan bijvoorbeeld ING. Maar deze mobiliteitsconstructie is niet meer houdbaar als we structureel gaan thuiswerken. De mobiliteitsvergoeding moet dichter bij de gemaakte kosten komen. Het is aannemelijk dat werkgevers per reisbeweging gaan betalen. Dat betekent niet dat leaseauto’s of abonnementen van treinen niet meer blijven bestaan, maar de regelingen gaan wel veranderen. Bijvoorbeeld E-bikeregelingen gaan een vlucht nemen. Reizen met het OV blijft voorlopig nog een uitdaging en dus laait in de bestuurskamers de discussie rondom E-bikes op. Daarnaast valt te denken aan een thuiswerkvergoeding, welke nu nog wordt belast. DSW biedt dit al aan in plaats van de reiskostenvergoeding om onder andere het hogere elektriciteitsverbruik te vergoeden.

Zowel de overheid als organisaties moeten aan de slag met nieuwe wetten en regels, zodat werkgever en medewerker minder kwetsbaar en wendbaarder zijn in de toekomst.

3